- Urme nisu sve iste: nutritivna vrednost i glikemijski indeks zavise od sorte, a u Srbiji su česte Deglet Noor, Medjool, Sukkary, Ajwa i Zahidi.
- Sorte poput Sukkary, Shaqra, Ajwa i Deglet Noor imaju niži GI i GL, pa mogu biti bolji izbor za kontrolu energije i šećera u krvi.
- Preporuka je 2–3 urme dnevno, uz proteine poput badema ili grčkog jogurta, kako bi se usporila apsorpcija šećera.
Urme su često na meti predrasuda: slatke, kalorične, „sigurno loše za šećer“. Ali kada se pogleda dublje, vidi se da nisu sve urme iste. Njihova nutritivna vrednost, sadržaj vlakana, minerala i antioksidanasa, kao i glikemijski indeks koji varira od sorte do sorte, čine ih mnogo kompleksnijim nego što se na prvi pogled čini.
U Srbiji se najčešće uvoze sorte koje imaju "umeren ili nizak glikemijski indeks", što ih čini pogodnim čak i za osobe koje vode računa o energiji, probavi, hormonima i stabilnosti šećera u krvi. U nastavku donosimo pregled najzastupljenijih sorti, njihovu nutritivnu vrednost i savete za pametnu konzumaciju.
Na domaćem tržištu najzastupljenije su sušene, polumeke sorte urmi koje dolaze iz Tunisa, Irana, Izraela, Saudijske Arabije i Iraka. Evo koje se najčešće nalaze u prodavnicama zdrave hrane, supermarketima i specijalizovanim uvoznim kanalima:
- Deglet Noor – poreklom iz Tunisa i Alžira, polusuva tekstura, neutralan ukus. Često se koristi u industrijskoj preradi i kao svakodnevna užina. GI: ~48–52
- Medjool – izraelska i američka sorta, velika, sočna i izrazito slatka. Najčešće se prodaje kao premium proizvod. GI: ~55.3
- Sukkary – saudijska sorta, mekana i veoma slatka, sve češće prisutna u halal marketima i onlajn prodavnicama. GI: ~43.4
- Ajwa – tamna, suva sorta iz Medine, cenjena zbog niskog GI i duhovnog značaja. GI: ~55.9
- Zahidi – iračka sorta, polusuva, sa nižim sadržajem šećera, često korišćena u mešanim pakovanjima. GI: ~46–50
U poslednje vreme sve češće se uvoze i sortirane mešavine urmi koje sadrže kombinaciju Ajwa, Sukkary, Safawi i Khudri sorti — naročito u periodu ramazana i praznika, kada raste potražnja za kvalitetnim suvim voćem.
| Sorta urmi | % ugljenih hidrata | Težina porcije (g) | Glikemijski indeks (GI) | Glikemijsko opterećenje (GL) |
|---|---|---|---|---|
| Sellaj | 72.5 | 68.96 | 74.6 | 24 |
| Maktoomi | 72.98 | 68.51 | 71.0 | 16.1 |
| Khudri | 74.56 | 67.06 | 61.7 | 14.2 |
| Nabtat-ali | 72.18 | 69.27 | 59.9 | 16.3 |
| Um-Kabar | 72.34 | 69.11 | 58.7 | 22 |
| Osilah | 60.62 | 82.48 | 56.6 | 13.1 |
| Ajwah | 71.29 | 70.13 | 55.9 | 8.5 |
| Medjool | 70.88 | 70.54 | 55.3 | 17.2 |
| Sabaka | 71.92 | 69.52 | 54.9 | 11.8 |
| Nabtat-seyf | 74.67 | 66.96 | 54.4 | 11.8 |
| Ruthana | 68.08 | 73.44 | 52.5 | 11.7 |
| Rashodia | 74.32 | 67.27 | 50.9 | 12.4 |
| Wannanah | 74.02 | 67.54 | 50.9 | 12.4 |
| Shishi | 69.62 | 71.81 | 50.2 | 12.3 |
| Sag‘ai | 68.79 | 72.68 | 44.6 | 15.6 |
| Sukkary | 64.4 | 77.63 | 43.4 | 11.7 |
| Shaqra | 74.71 | 66.92 | 42.8 | 9.2 |
Zaključak: da li su urme zdrave?
Da - ako se biraju pametno i konzumiraju umereno. Sorte poput Sukkary, Shaqra, Ajwa i Deglet Noor imaju niži glikemijski indeks i glikemijsko opterećenje, što ih čini pogodnim za žene koje vode računa o energiji, hormonima i stabilnosti šećera u krvi.
Idealna porcija je 2–3 urme dnevno, uz dodatak proteina (npr. bademi, grčki jogurt) kako bi se usporila apsorpcija šećera. Tako se dobija balans između slatkoće, sitosti i stabilne energije — bez naglih oscilacija.
BONUS VIDEO: