- iRBD je poremećaj sna kod kojeg osoba fizički i vokalno „glumi“ snove, što može biti opasno za nju i partnera.
- Studije pokazuju da iRBD može biti rani znak kognitivnog pada i neurodegenerativnih bolesti poput Parkinsonove bolesti i demencije.
- Stariji od 65 godina i osobe s prethodnim neurološkim poremećajima trebaju pratiti simptome i zatražiti medicinsku procenu.
Naučnici sa Univerzitetske bolnice Seoul National University Bundang otkrili su da iRBD može biti rani znak demencije kod starijih osoba. Ovaj poremećaj pogađa oko dva odsto starije populacije i karakteriše ga fizičko i vokalno "glumljenje" snova tokom REM faze sna.
REM je faza sna u kojoj je mozak vrlo aktivan, oči se brzo pomeraju, ali su mišići ruku i nogu paralizovani. Kod osoba sa iRBD-om paraliza sna ne funkcioniše pravilno, pa mogu vikati, smejati se ili se kretati u snu, pa čak i skočiti iz kreveta. Takvo ponašanje može biti opasno i za osobu koja ima iRBD, ali i za one koji spavaju u istom krevetu.
Kako prepoznati simptome iRBD-a?
Simptomi su često neprimetni jer se javljaju tokom sna. Osobe sa iRBD-om mogu imati vrlo žive snove, nenamerne povrede ili padove iz kreveta. Partneri u krevetu obično prvi primete simptome jer vide nenormalne pokrete tokom noći, piše LADbible.
Česti znakovi uključuju:
vikanje ili glasno smejanje tokom sna,
nenamerna fizička aktivnost poput udaranja partnera,
padanje iz kreveta ili povrede tokom noći.
Istraživanje pokazuje kognitivni pad kod iRBD-a
U studiji su praćene 162 osobe sa iRBD-om kroz 318 neuropsiholoških testova. Rezultati su pokazali postepeni pad pažnje, radne memorije i sposobnosti pamćenja. Prosečna starost ispitanika bila je 65 godina, a pratili su ih u proseku sedam godina.
Muškarci su pokazali značajniji pad kognitivnih sposobnosti, dok je kod žena pad bio manji i ograničen. Istraživači ističu da iRBD može biti znak da mozak prolazi kroz rani kognitivni poremećaj.
Veza sa neurodegenerativnim bolestima
iRBD je često povezan sa ozbiljnim neurodegenerativnim bolestima:
oko 50 % osoba sa Parkinsonovom bolešću ima iRBD,
80 % osoba sa Lewyjevom demencijom pokazuje simptome iRBD-a,
gotovo svi pacijenti sa atrofijom mišićnog sistema (MSA) imaju iRBD.
U mnogim slučajevima, iRBD se pojavljuje godinama pre nego što se postavi dijagnoza neurodegenerativne bolesti, što ga čini važnim ranijim upozoravajućim znakom.
Ko je u opasnosti i zašto?
iRBD može pogoditi bilo koga, ali je češći kod starijih osoba. Ljudi često ne prepoznaju simptome jer su suptilni, a uobičajeno se smatra da su u pitanju samo učestali pokreti ili živopisni snovi. Najviše su ugroženi stariji od 65 godina i oni koji već imaju neurološke poremećaje.
Šta učiniti ako primetite simptome?
Preporučuje se da svako ko primeti simptome iRBD-a, ili ako partner uoči opasne pokrete tokom sna, zatraži lekarsku procenu. Iako iRBD ne znači automatski da će osoba razviti demenciju ili Parkinsonovu bolest, rano otkrivanje može omogućiti praćenje i pravovremenu intervenciju.
Naučnici naglašavaju da je partnerstvo u prepoznavanju simptoma ključno, jer mnogi pacijenti sami nisu svesni svojih pokreta u snu.
iRBD je retki, ali ozbiljan poremećaj sna koji može biti rani znak demencije. Iako pogađa mali deo populacije, važno je da stariji i njihovi partneri budu svesni simptoma. Pravovremeno prepoznavanje i medicinska procena mogu biti ključni u praćenju kognitivnog zdravlja i prevenciji daljih komplikacija.
BONUS VIDEO: