- Rak žučnih kanala, poznat kao holangiokarcinom, redak je i agresivan karcinom koji se često otkriva tek kada je bolest već uznapredovala.
- Simptomi mogu dugo izostati, a kada se pojave, najčešće uključuju žuticu, bol u stomaku, svrab kože, taman urin, umor i neobjašnjiv gubitak težine.
- Lečenje zavisi od stadijuma bolesti i može uključivati operaciju, hemoterapiju, zračenje, ciljanu terapiju i imunoterapiju, dok su mogućnosti znatno manje kada se rak proširi i formira metastaze.
Smrt Vedrane Rudan ponovo je skrenula pažnju na bolest o kojoj je slavna spisateljica poslednjih meseci života govorila bez zadrške. Rudan je bolovala od veoma agresivnog raka žučnih kanala, poznatog kao holangiokarcinom, a nakon što su se pojavile metastaze otvoreno je govorila i o svom odnosu prema lečenju, hemoterapiji i smrti.
Holangiokarcinom je redak i agresivan oblik raka koji nastaje u žučnim kanalima. Ova bolest je posebno opasna jer se često otkriva tek kada je već uznapredovala ili se proširila na druge delove tela.
Šta su žučni kanali?
Žučni kanali su tanke cevi koje povezuju jetru i žučnu kesu sa tankim crevom. Njihova uloga je da sprovode žuč, tečnost koja pomaže organizmu u varenju masti. Kada se u ćelijama žučnih kanala pojave promene koje dovedu do nekontrolisanog rasta, može nastati holangiokarcinom.
Postoje tri osnovna tipa ovog raka:
- Intrahepatični holangiokarcinom koji nastaje u žučnim kanalima unutar jetre.
- Perihilarni holangiokarcinom, koji nastaje na mestu gde se žučni kanali spajaju neposredno izvan jetre.
- Distalni holangiokarcinom, koji se razvija u delu žučnih kanala koji se nalazi bliže tankom crevu.
Zašto se rak žučnih kanala teško otkriva?
Jedan od najvećih problema kod ovog karcinoma jeste to što simptomi često izostaju u ranoj fazi. Zbog toga bolest može dugo da napreduje pre nego što se pojave jasni znaci.
Među mogućim simptomima su:
- bol u stomaku, naročito ispod desnog rebarnog luka
- žutica, odnosno žuta boja kože i beonjača
- svrab kože
- taman urin
- svetla ili masna stolica
- mučnina i povraćanje
- temperatura
- izražen umor
- gubitak telesne težine bez jasnog razloga.
Bol u stomaku sam po sebi ne znači da osoba ima rak žučnih kanala, jer može biti posledica brojnih drugih stanja. Ipak, neobične ili uporne tegobe treba proveriti kod lekara.
Kako se otkriva holangiokarcinom?
Lekari mogu koristiti analize krvi, ultrazvuk, CT i magnetnu rezonancu, kao i složenije metode kojima se direktno pregledaju žučni kanali. Ukoliko postoji sumnja na rak, može biti potrebna i biopsija, odnosno uzimanje uzorka tkiva radi potvrde dijagnoze. Nakon potvrde bolesti utvrđuje se i njen stadijum, odnosno koliko je tumor uznapredovao i da li se proširio na limfne čvorove, krvne sudove, okolne organe ili udaljene delove tela.
Kako se leči?
Lečenje zavisi od tipa raka, mesta na kojem se nalazi i toga da li se proširio. Kada je bolest otkrivena dovoljno rano i tumor može potpuno da se ukloni, operacija predstavlja najvažniju mogućnost za potencijalno izlečenje. U pojedinim slučajevima može se razmatrati i transplantacija jetre.
Kada operacija nije moguća ili se bolest proširila, lečenje može uključivati hemoterapiju, radioterapiju, ciljanu terapiju i imunoterapiju. Cilj je tada da se uspori napredovanje bolesti, produži život i ublaže simptomi.
Bolest se često otkrije kasno
Holangiokarcinom je teško lečiti upravo zato što se često dijagnostikuje u kasnijoj fazi. Kada se rak proširi izvan žučnih kanala i nastanu metastaze, mogućnosti lečenja postaju znatno ograničenije. Upravo o tome je govorila i Vedrana Rudan. Nakon što su joj se pojavile metastaze, otvoreno je priznala da ne želi da prolazi kroz dugotrajno i teško umiranje.
"Ne želim da umirem na rate. Ja hoću eutanaziju", rekla je tada. Ipak, nakon razgovora sa lekarima i insistiranja porodice, nastavila je sa hemoterapijom. Uprkos teškom stanju, nastavila je da piše i da govori o svom životu.
BONUS VIDEO