- Konkubine koje su umrle bez dece nisu sahranjivane uz sultanove supruge, već su postojali posebni rituali.
- Tajno su prali telo, a iznošenje iz palate je bilo jezivo.
Mislili ste da je harem mesto luksuza, svile i strastvenih noći sa sultanom? Međutim, osmanske arhive i beleške evropskih ambasadora navodno kriju mnogo mračnije tajne. Ono najgore nije počinjalo za života konkubine, već nakon njene smrti, posebno ako je umrla bez dece.
U haremu osmanskog sultana život devojke bio je posvećen jednom cilju: rađanju naslednika. Devojke su birane širom sveta, godinama su se obučavale, a navodno su imale samo godinu i po dana da zatrudne. One koje u tome nisu uspele bile su udaljavane iz sultanovog „raja“, udavane za ostarele paše ili slane u Stari dvor, gde su provodile ostatak života u zaboravu.
Ali šta se dešavalo sa telom konkubine koja je umrla bez dece i bez visokog statusa? Njena sudbina nakon smrti, prema ovim pričama, bila je još strašnija od izgnanstva. Istoričari koji su proučavali mauzolej sultana Abdulhamida I navodno su otkrili da su sahrane uglednih konkubina i običnih robinja bile strogo razdvojene. Evo šta se, prema tim tvrdnjama, krilo iza ovih grobova.
Ritual broj 1: Neobeleženi grob u „vrtu prokletih“
Ako bi konkubina umrla bez dece i bez titule, navodno nije mogla da bude sahranjena pored svog gospodara. U sultanovom mauzoleju sahranjivane su samo majke naslednika i carske supruge. Običnim konkubinama koje su umrle bez sina bilo je određeno mesto u posebnoj bašti izvan zidina mauzoleja.
Arheolozi navodno ovo mesto nazivaju „vrtom zaborava“. Tamo nema raskošnih nadgrobnih spomenika ni imena, već samo neobeleženog kamenja. Prema ovoj priči, verovalo se da duša robinje koja nije imala decu nije dostojna čak ni da bude pomenuta na nadgrobnom kamenu.
U galeriji ispod pogledajte slike iz harema!
Ritual broj 2: Pranje bez svedoka
Prema islamskoj tradiciji, telo preminule osobe trebalo bi da operu bliski rođaci. Međutim, konkubine koje su kao robinje dovođene iz Gruzije ili Čerkezije nisu imale porodicu u blizini. Zato su njihova tela prale starije kalfe, odnosno žene koje su imale važne uloge u haremu i brinule o njegovom funkcionisanju.
Prema navodima iz ovih priča, to su radile tiho, bez molitvi i posebnih rituala, kao da ne peru osobu, već predmet. Prema svedočenjima koja se pripisuju ljudima iz tog vremena, telo je jednostavno pripremano za sahranu i umotavano u pogrebni pokrov, bez daljeg odlaganja.
Ritual broj 3: Noć u „sobi tišine“
Pre sahrane, telo konkubine navodno je ostavljano preko noći u posebnoj prostoriji u haremu, potpuno samo. Verovalo se da, ako žena umre bez dece, njena duša može da se „veže“ za žive stanovnice harema i spreči ih da zatrudne.
Zbog toga je telo navodno izolovano kako bi se sprečilo da se zli duh prenese na druge. Ovu praksu, prema tekstu, opisivali su evropski ambasadori koji su uspeli da dođu do informacija od slugu iz palate Topkapi.
Ritual broj 4: Brisanje imena iz arhive
Ako bi konkubina umrla bez dece, njeno ime navodno je brisano iz svih evidencija harema. To se, prema ovoj priči, radilo istog dana kada je telo sahranjeno. U osmanskim arhivama takve žene navodno su označavane izrazom „filan“, što znači „ta i ta“.
Bez datuma rođenja, bez datuma smrti, pa čak i bez imena – ostajala bi samo beleška: „Umrla je bez naslednika“. Nasuprot tome, žene koje su imale sinove bile su mnogo bolje zapamćene. Njihova imena uklesana su u kamen i čuvana vekovima.
U galeriji ispod pogledajte kako je izgledala sultanija Safije!
Ritual broj 5: Tajno iznošenje kroz „kapiju mrtvih“
Prema ovoj priči, najstrašniji trenutak nastupao je kada je telo iznošeno iz harema. Konkubina koja nije imala decu navodno nikada nije iznošena kroz glavni ulaz, kao što se, prema tvrdnjama, postupalo sa majkama naslednika. Za nju je postojao zadnji ulaz, mala vrata koja su u narodu navodno nazivana „kapijom mrtvih“.
Telo je, kako se tvrdi, iznošeno noću, bez baklji i pogrebne povorke, kako niko od stanovnika palate ne bi prisustvovao tom prizoru. Navodno, niko nije smeo da zna da je još jedna robinja „propala“.
Jedan navodni podatak tvrdi da arhiva Topkapi palate sadrži zapise prema kojima je između 1780. i 1860. godine u vrtu mauzoleja sahranjeno više od 40 konkubina. Većina njih, prema tim navodima, nije imala ime na nadgrobnom spomeniku, već samo datum smrti i napomenu „bez dece“. Tvrdi se da je to učinjeno namerno, kako bi se izbrisalo sećanje na njih.
Žene koje su dva puta nestajale iz istorije
Udžbenici istorije retko govore o tome kako su žene iza zidina sultanovog harema navodno „umirale dva puta“ – prvi put fizički, a drugi put kada bi njihova imena nestala iz sećanja. Prema ovoj priči, konkubina bez dece nije bila samo beskorisna za Osmansko carstvo već je smatrana i nepoželjnom, jer je zauzimala mesto koje je mogla da dobije druga robinja sposobna da rodi naslednika.
Ona je navodno predstavljala podsetnik na slabost dinastije. Zato je njeno telo, prema ovim tvrdnjama, sahranjivano u neobeleženom grobu, njeno ime nestajalo je iz arhive, a njena duša simbolično je proterivana u „noć tišine“, kako se nikada ne bi vratila.
BONUS VIDEO:
