- Planinski čubar, poznat i kao rtanjski čaj ili 'muški čaj', vekovima se koristi u narodnoj medicini i vezuje za Istočnu Srbiju i Rtanj.
- Njegovo etarsko ulje bogato je karvakrolom i timolom, pa deluje kao snažan prirodni antiseptik protiv bakterija i gljivica.
- Čaj od čubra pomaže kod respiratornih tegoba, varenja i imuniteta, a bere se u vreme punog cvetanja, od jula do septembra.
Među svim lekovitim biljkama sa naših kamenjara, malo koja nosi tako uzbudljivu istoriju i snagu kao planinski čubar (Satureja montana). U narodu poznatiji kao rtanjski čaj ili vrisak, ovaj skromni polugrm vekovima privlači pažnju kako narodnih vidara, tako i savremene medicine.
Priča o njegovoj moći seže još u antičko doba. Latinski naziv cele porodice ove biljke - Satureja - potiče iz grčke i rimske mitologije i direktno je vezan za Satire, mitološka bića poznata po neumornoj snazi, divljoj energiji i strasti. Predanje kaže da su Satiri svoju legendarnu vitalnost dugovali upravo tome što su se hranili ovom aromatičnom biljkom koja je rasla po sunčanim kamenjarima. Zbog tog mita, ali i zbog utiska da vraća snagu i podiže tonus celog organizma, u našim krajevima čubar je od davnina dobio prepoznatljiv nadimak - „muški čaj”.
Ono što ovoj biljci daje tako moćan karakter jesu njena specifična etarska ulja. U aromaterapiji i prirodnoj medicini, ulje planinskog čubra ima vrlo poseban status i stručno se svrstava u kategoriju „vrućih” ulja. Ovu titulu nosi sasvim zasluženo: izuzetno je bogato karvakrolom i timolom, prirodnim sastojcima koji daju ljutkast, oštar miris i stvaraju intenzivan osećaj toplote na koži.
Zbog te ogromne koncentracije aktivnih materija, ovo „vruće” ulje deluje kao izuzetno jak prirodni antiseptik i antibiotik. Čaj od čubra efikasno suzbija štetne bakterije i gljivice u organizmu, brzi je saveznik kod respiratornih infekcija jer razređuje sekret, olakšava iskašljavanje i širi disajne puteve. Jednako moćno deluje i na organe za varenje - opušta grčeve u stomaku, eliminise nadutost i podstiče lučenje želudačnih sokova, zbog čega se u kulinarskim tradicijama vekovima dodaje teškim jelima poput pasulja i divljači. Pored toga, deluje dezinfekciono i na urinarni trakt, dok opštem imunitetu daje primetan podsticaj tokom sezona prehlada.
Iako je njeno dejstvo silovito, sama biljka izgleda prilično skromno. Planinski čubar je niski, drvenasti polugrm koji raste do tridesetak centimetara visine. Prepoznaje se po sitnim, čvrstim i uskim listićima tamnozelene boje koji na dodir puštaju jak, aromatičan miris. Tokom leta i rane jeseni, biljka se prekriva sitnim cvetovima bele, svetloljubičaste ili roze nijanse, koji privlače izuzetno veliki broj pčela.
Za lekovite svrhe čubar se bere u vreme punog cvetanja, najčešće od jula do septembra. Skupljaju se gornji, lisnati delovi stabljike zajedno sa cvetovima, i to isključivo po suvom i sunčanom vremenu kada je koncentracija etarskih ulja na vrhuncu. Biljka se zatim suši u hladu, na promajnom mestu, kako bi zadržala svoju prepoznatljivu aromu i mitsku snagu za hladne zimske dane.
Ova biljka obožava sunčana, suva i krečnjačka mesta, a padine i krš planine Rtanj pružaju joj savršene uslove. Zbog toga je Rtanj postao najpoznatije prirodno stanište ove biljke kod nas, gde se vekovima tradicionalno bere i suši.
BONUS VIDEO: