- Prema pravoslavnoj tradiciji, ikone bi trebalo postaviti na istočni zid, ukoliko to raspored doma dozvoljava.
- Ikone Hrista, Bogorodice i krsne slave mogu se rasporediti na dva načina, a oba se smatraju ispravnim.
- Najvažnije je da ikone budu na počasnom mestu u domu i da se prema njima odnosi sa poštovanjem.
Pojedini detalji u domu imaju mnogo dublje značenje od same dekoracije, a među njima posebno mesto zauzimaju pravoslavne ikone, koje vekovima predstavljaju simbol vere, molitve i duhovne povezanosti porodice.
Iako gotovo svaka pravoslavna kuća ima bar jednu ikonu, mnogi se i danas pitaju gde je njeno pravo mesto. Da li treba da stoji na istočnom zidu? Kako rasporediti ikonu krsne slave, Hrista i Bogorodice? I da li postoje pravila koja bi trebalo poštovati?
Odgovori se nalaze u crkvenoj tradiciji, koja je kroz generacije oblikovala način na koji se ikone postavljaju u domu. Iako savremeni raspored stanova često ne dozvoljava idealna rešenja, osnovna pravila ostaju ista.
Šta zapravo predstavlja pravoslavna ikona?
Reč ikona potiče iz grčkog jezika i znači „slika“ ili „portret“. U pravoslavnoj tradiciji ona ima posebno značenje jer predstavlja lik svetitelja, Gospoda Isusa Hrista ili Presvete Bogorodice.
Ikona nije obična slika niti dekorativni predmet. Ona je, prema crkvenom učenju, sredstvo duhovne komunikacije između vernika i ličnosti koja je na njoj prikazana. Zato se prema ikonama pristupa sa poštovanjem i one zauzimaju posebno mesto u domu.
Na kom zidu bi trebalo postaviti ikone?
Prema tradiciji, ikone u kući trebalo bi postaviti na istočni zid glavne prostorije. Ovaj običaj povezan je sa orijentacijom pravoslavnih hramova, koji su građeni u pravcu istok-zapad.
Međutim, savremeni stanovi i kuće često ne omogućavaju takav raspored. Na istočnom zidu mogu se nalaziti prozori, vrata ili veliki komadi nameštaja, pa tada nije moguće ispuniti ovo pravilo u potpunosti.
U takvim situacijama preporučuje se da se ikone postave na zid koji ima dovoljno slobodnog prostora, ali tako da budu na centralnom i počasnom mestu u prostoriji.
Kako pravilno rasporediti ikone?
Kada porodica poseduje ikonu Gospoda Isusa Hrista, Presvete Bogorodice i krsne slave, postoje dva prihvaćena načina rasporeda.
Prvi način
U sredini se postavlja ikona krsne slave.
Sa leve strane (gledano prema ikonama) nalazi se ikona Presvete Bogorodice, dok se sa desne strane postavlja ikona Gospoda Isusa Hrista.
Ovaj raspored mnogi smatraju najbližim rasporedu ikona na ikonostasu u pravoslavnim hramovima.
Drugi način
U sredini se postavlja ikona Gospoda Isusa Hrista.
Sa leve strane nalazi se ikona Presvete Bogorodice, a sa desne ikona krsne slave.
Oba rasporeda smatraju se ispravnim, ali se prvi često preporučuje zbog sličnosti sa crkvenim poretkom.
Gde postaviti ostale ikone svetitelja?
U mnogim domovima, pored slavske ikone, nalaze se i ikone drugih svetitelja.
U tom slučaju slavska ikona obično zauzima centralno mesto, dok se ostale ikone raspoređuju levo i desno od nje. Na taj način zadržava se preglednost i simboličan značaj porodične slave kao zaštitnika doma.
Da li veličina ikona utiče na raspored?
Ponekad praktični i estetski razlozi mogu imati uticaj na konačan raspored.
Ako je, na primer, slavska ikona znatno veća od ostalih ili se svojim dimenzijama posebno izdvaja, često se postavlja u sredinu zida. Ispred nje se tradicionalno može nalaziti i kandilo, prenosi Eparhija.
Važno je da prostor sa ikonama bude uredan, dostojanstven i da odražava poštovanje prema njihovom duhovnom značaju.
Mesto vere i porodične tradicije
Bez obzira na raspored prostorija ili veličinu stana, suština nije samo u tome na kom će zidu ikona stajati. Njena najveća vrednost nalazi se u simbolici koju nosi – kao podsetnik na veru, porodično nasleđe i duhovnu povezanost ukućana.
Upravo zato mnogi i danas pažljivo biraju mesto za ikone, nastavljajući običaje koje su nasledili od svojih roditelja, baka i deka, čuvajući tako deo tradicije u svakodnevnom životu.
BONUS VIDEO: