Nadutost i gasovi predstavljaju jedan od najčešćih simptoma koji se javljaju u svim uzrastima i jedan su od najučestalijih razloga javljanja gastroenterologu. Upravo o ovom sve prisutnijem problemu razgovaramo sa prof. drDraganom Mijač, specijalistom interne medicine i subspecijalistom gastroenterohepatologije, koja objašnjava kako problem nastaje i na koji način se simptomi mogu ublažiti.
Koliko su nadutost i gasovi zapravo česti u opštoj populaciji?
Mogu se javiti u svim životnim dobima, najčešće u trećoj i četvrtoj deceniji života, a s obzirom na to da su prisutni kod radno aktivne populacije, značajno narušavaju kvalitet života i radnu sposobnost. Epidemiološke studije ukazuju da oko 18% svetske populacije ima simptome nadutosti najmanje jednom nedeljno.
Postoje značajne razlike u polnoj distribuciji – nadutost se u proseku javlja dva puta češće kod žena nego kod muškaraca. Kod adolescenata, kao i osoba u trećoj i četvrtoj deceniji života, nadutost je često udružena sa funkcionalnim bolestima digestivnog trakta.
Sa kojim se simptomima nadutost najčešće javlja?
Nadutost se često javlja udruženo sa bolom u trbuhu, poremećajem crevnog pražnjenja u vidu zatvora ili učestalih tečnih i kašastih stolica. Više od polovine osoba koje prijavljuju bol u predelu želuca, podrigivanje ili mučninu, istovremeno navode i izraženu nadutost, pri čemu je bol u predelu želuca najčešći pridruženi simptom.
Zašto uopšte dolazi do nadutosti i stvaranja gasova?
Nadutost najčešće ima multifaktorijalno poreklo i obično se javlja nakon obroka. Može biti posledica neadekvatnog žvakanja hrane, brzog unošenja obroka, poremećaja crevne mikrobiote ili intolerancije na određene sastojke hrane, poput laktoze i glutena. Poremećaji poput preosetljivosti digestivnog trakta na prisustvo gasa, poremećaja pokretljivosti creva i disbalansa crevne mikrobiote često su prisutni kod funkcionalnih bolesti digestivnog trakta, odnosno bolesti osovine mozak–crevo. Nadutost je gotovo stalni prateći simptom kod iritabilnog crevnog sindroma, hroničnog zatvora i intolerancija na hranu.
Kada nadutost zahteva dodatni oprez i pregled kod lekara?
Iako je nadutost najčešće posledica funkcionalnih poremećaja i neadekvatne ishrane, uvek je važno javiti se lekaru radi procene. Na osnovu pregleda, laboratorijskih analiza i neinvazivnih ispitivanja može se utvrditi da li postoji potreba za dodatnom dijagnostikom. Posebnu pažnju zahtevaju takozvani alarmni simptomi, poput noćnih tegoba, nenamernog gubitka telesne mase, prisustva krvi u stolici, povišene temperature ili upornog povraćanja, kada je neophodno da se javite izabranom lekaru.
Na prvom mestu, važno je rano usvojiti zdrav stil života koji podrazumeva uravnoteženu ishranu, redovnu fizičku aktivnost, izbegavanje alkohola i prestanak pušenja. Kod određenog broja osoba ove mere dovode do poboljšanja, naročito kod mladih.
Za postojanje izolovane nadutosti u prvoj liniji može se savetovati primena određenih probiotskih kultura koje mogu pomoći u smanjenju simptoma nadutosti. U tom smislu primena proizvoda koji sadrži Lactoplantibacillus plantarumDSM 9843, može dovesti do smanjenja stvaranja gasova u crevima i ublažavanju simptoma nadutosti. Reč je o probiotskom soju kojije davno prepoznat i preporučen od strane Svetske gastroenterološke organizacije. Ovaj probiotski soj posebnim mehanizmom delovanja sprečava dejstvo tzv „ loših bakterija“ koje su odgovorne za stvaranje gasa u crevima, čime dovodi do olakšanja simptoma u dužem vremenskom periodu, što je pokazano i u kliničkim studijama. Klinička istraživanja ovog bakterijskog soja su pokazala efikasnost kod 95% ispitanika. Radi se o prirodnom i bezbednom preparatu, što je potvrđeno i sertifikatom koji je dobijen od strane naučno-istraživačkog centra „Probiotic Excellence Center” koji se bavi razvojem i kontrolom probiotskih formula u našoj zemlji.
Literatura
Melchior C, Hammer H, Bor S et al. European Consensus on Functional Bloating and Abdominal Distension-An ESNM/UEG Recommendations for Clinical Management. United European Gastroenterol J. 2025 Nov;13(9):1613-1651
Ballou S et al. Prevalence and Associated Factors of Bloating: Results from the Rome Foundation Global Epidemiology Study. Gastroenterology. 2023;165(3):647–655
Moshiree B, Drossman D, Shaukat A. AGA Clinical Practice Update on Evaluation and Management of Belching, Abdominal Bloating, and Distention: Expert Review. Gastroenterology. 2023;165(3):791-800
Lacy B.E, Cangemi D, Vazquez-Roque M. Management of Chronic Abdominal Distension and Bloating. Clinical Gastroenterology and Hepatology 2021;19:219–231